Gendernormen

Normerende praktijken bepalen de beslissingen die individuen maken en welk pad er voor hen wordt uitgestippeld. Deze worden bepaald door het ideaal van burgerschap. Autonomie, zelfredzaamheid, ten volle kunnen functioneren op de arbeidsmarkt zijn bijvoorbeeld capaciteiten die onze maatschappij vereist om economische belangen hoog te houden. Onze samenleving bepaalt op basis van deze capaciteiten de geprivilegieerde norm. Deze economische belangen werden in het Westen afgestemd op mannelijkheid, waardoor vrouwelijkheid automatisch tekort kwam. Deze constellatie zorgt voor een kloof in aandeel van mannen en vrouwen op, onder andere,  de arbeidsmarkt en een scheiding tussen de publieke en private sfeer.
Ideeën rond ‘vrouwelijkheid’ en ‘mannelijkheid’ zijn sociaal en cultureel bepaald en evolueren voortdurend. De verwachtingen over wat het betekent om jongen of meisje te zijn overstijgen de verschillen in geslacht tussen beiden.  Biologische verschillen vertalen zich door het gender concept in sociale ongelijkheid. (On)zichtbare rollen en normen zorgen ervoor dat de ene tegenover de andere groep in een ondergeschikte positie wordt geduwd. Persoonlijkheidskenmerken, gedrag, studies, beroepen, kledij, speelgoed, … worden geordend volgens mannelijk of vrouwelijk. Daarbovenop krijgen deze op basis van deze ordening een waardering toegekend. In de Westerse culturen wordt mannelijkheid nog steeds anders gewaardeerd dan vrouwelijkheid. Deze waardering sluipt onbewust binnen in onze taal, gewoontes, gebruiken en zelfs regelgeving. Door een waardeoordeel toe te voegen aan deze biologische tweedeling, creëert gender een machtspatroon tussen de biologische geslachten.
Gendervooroordelen bestaan, ondanks de hoeveelheid historische voorbeelden en bewijzen die suggereren dat bias typisch ten overstaan van vrouw bestaat, in beide richtingen. Indien de notie mannelijkheid onderzocht wordt en de betekenis van ‘man zijn’ onder de loep wordt genomen, is taalgebruik zoals ‘echte venten’ latent aanwezig. Deze uitspraak zou erop wijzen dat er slechts één juiste manier van mannelijkheid zou bestaan. Dit gegeven noemt men hegemonische mannelijkheid. Ook dit dominante discours over mannelijkheid zorgt ervoor dat mannen zich aanpassen aan vooroordelen dat mannen zelfredzaam, stoer, rationeel, sterk en heteroseksueel moeten zijn. Deze gendernormen hebben niet enkel zware gevolgen voor vrouwen, maar ook mannen en hun relationeel, psychisch, seksueel en fysiek welzijn kunnen hieronder lijden.

Spreek over eigen ervaringen.

  • Wat betekent vrouwelijkheid? Wat betekent mannelijkheid? 
  • Welke maatschappelijke waardering hoort bij vrouwelijkheid? Bij mannelijkheid? 
  • Zijn gedrag en attitude als vrouw afgestemd op deze waardering?
  • Welke verwachting voelt men als vrouw m.b.t. interesses? Kledij? Speelgoed?
  • Studiekeuze? Zijn deze verwachtingen hetzelfde voor mannen?
Bovenop gendernormen zijn ook andere culturele normen van tel bij ieder individu. Gender maakt deel uit van een brede socio-culturele context, waardoor het onmogelijk onafhankelijk gezien kan worden van andere criteria die mee onze sociale positie in een samenleving bepalen. Etniciteit, socio-economische afkomst, leeftijd, scholingsgraad, … zijn aspecten van onze identiteit die elkaar beïnvloeden en versterken. Ook deze brengen sociale verwachtingen en normen met zich mee waar ons gedrag onderhevig aan is. Om deze te analyseren, dient men een intersectioneel perspectief in te nemen.

Het herdefiniëren van normen en rollen voor jezelf is een belangrijke reflectie om door te voeren. Stel jezelf de vraag welke input je wil toevoegen aan je omgeving, aan de maatschappij, …  

Bepaal je individuele rol aan de hand van je intrinsieke interesses en belangen zonder deze in het kader van sociale verwachtingen onder invloed van gender te plaatsen. Ieder individu kan de keuze maken mee te bouwen aan een maatschappelijk systeem dat niet langer dichotoom wordt ingekleed op basis van de variabele gender.

Over gender

Het concept gender dient duidelijk te worden begrepen als een sociaal-culturele, transversale en overkoepelende variabele. Gender is een mechanisme dat zich niet louter laat kennen door het waarneembare te observeren.

Contact