Dimensies

Gender, als geheel van sociale verwachtingen en rollen, bestaat uit vier complementaire dimensies.

De genderidentiteit verwijst naar de psychische beleving van individuen omtrent mannelijkheid of vrouwelijkheid. Voelt men zich man, vrouw, allebei of geen van beide? De genderidentiteit is niet dichotoom en kan zich op een breed continuüm aan mogelijkheden bevinden tussen man en vrouw. De positie die individuen innemen kan veranderlijk zijn afhankelijk van tijd, plaats en cultuur.

De biologische sekse wordt bepaald aan de hand van genitaliën, hormonen, chromosomen, lichaamsbeharing en meer.

Seksuele of romantische oriëntatie kent een rijke diversiteit aan uitingsvormen. Heteronormativiteit is binnen de huidige maatschappelijke structuur nog steeds de norm. Dit houdt in dat heteroseksualiteit als de standaardformule wordt beschouwd wat impliceert dat alle andere seksuele oriëntaties als afwijkend worden geacht.

De genderexpressie verwijst naar de manier waarop de genderbeleving naar buiten wordt gebracht. Dit impliceert onder andere de rollen die men opneemt, taalgebruik, welke kledij men draagt, hoe men zich gedraagt tegenover anderen. In tegenstelling tot de genderidentiteit, die zich intern afspeelt bij ieder individu, is de genderexpressie alles wat we communiceren naar de buitenwereld, aldus een zichtbaar gegeven. Desalniettemin strookt de genderexpressie niet steeds met de genderidentiteit. Individuen kunnen zich anders gedragen dan ze zich voelen. Genderexpressie kan zowel mannelijke als vrouwelijke kenmerken vervatten en kan ook variëren afhankelijk van de sociale context.

Reflectie

  • Hoe omschrijf je je genderidentiteit? Is deze beschrijving gestoeld op sociale verwachtingen OF intrinsieke gevoelens?
  • Hoe uit je je genderidentiteit? (= expressie)
  • Komt deze overeen met je genderidentiteit?
  • Heb je het gevoel deze zonder restricties te kunnen uiten?

Doing gender

Het fenomeen ‘gender’ is veranderlijk en afhankelijk van plaats, tijdsgeest en cultuur. Ieder individu is een actieve deelnemer aan het ontwikkelen van gendernormen. Dit impliceert dat ook iedereen een actieve rol kan spelen in het doorbreken van deze normen. De interactie met je omgeving geeft mee vorm aan de betekenis en inhoud van gender. Je doet gender.

Een belangrijke skill om het concept van gender te ontleden, is het analyseren van het eigen doen aan gender.

  • Behandel je jongens en meisjes op dezelfde manier? 
  • Heb je dezelfde verwachtingen van hen? 
  • Heb je dezelfde verwachtingen van vrouwen in je omgeving dan van mannen?

Gendergelijkheid

Doel of middel?
Naast het feit dat gendergelijkheid een fundamenteel mensenrecht is, is het ook de hoeksteen van een welvarende, moderne economie die een duurzame en inclusieve groei kent. Gendergelijkheid is essentieel om te zorgen voor de volledige bijdrage van mannen en vrouwen aan de verbetering van de samenlevingen en economieën in het algemeen.
Gender bias op de werkplek
Harvard Business Review publiceerde een studie die aantoont dat evaluaties van prestaties beïnvloed worden door bias, zelfs wanneer bedrijven het evaluatieproces openstellen voor publiek.

Over het algemeen zijn mensen geneigd anderen te evalueren gebaseerd op stereotypen gerelateerd tot gender en etniciteit, in plaats van individuen meritocratisch te beoordelen.
“Study finds women who wear this are looked at as more trustworthy and deserve more money”.

Sinds maart 2020 is thuiswerk in veel bedrijven de norm geworden naar aanleiding van de covid-19 uitbraak. Een studie  van de Pontifical Catholic University in Parana, Brazilië toont aan dat vrouwen door thuiswerk de ochtenden als minder gecompliceerd ervaren doordat ze niet langer het gevoel hebben zich te moeten opmaken. 

Wanneer vrouwen in de studie cosmetica gebruikten voor online meetings (‘visuele manipulatie’ zoals in de studie omschreven), nam de perceptie van aantrekkelijkheid toe. Daarnaast werden de vrouwen met make up ook meer betrouwbaar geacht dan de vrouwen zonder make up. 

“Make-up might not only generate intrapersonal benefits, such as an increase in self-confidence, but it might also increase efficiency in interpersonal interactions that require cooperation, coordination, and trust.”

Vrouwen worden beloond op basis van oppervlakkige uiterlijke eigenschappen in plaats van verdiensten of prestaties, maar in beperkte mate. Een andere studie toont aan dat wanneer vrouwen te veel gebruik maken van make up, ze als minder betrouwbaar worden geacht. Wanneer vrouwen hun uiterlijke verschijning gebruiken om voordelen te verkrijgen, worden ze door andere vrouwen als oneerlijk en manipulatief beschreven.

Het is belangrijk studies als deze kritisch te benaderen. Het bekritiseren van vrouwen op de werkplek gebaseerd op uiterlijke kenmerken werkt objectivering van vrouwen in de hand. Eigenschappen zoals betrouwbaarheid zouden gebaseerd moeten zijn op de manier vann communiceren en voorgaande prestaties, niet op de uiterlijke verschijning van personen.

Worden mannen op dezelfde manier beoordeeld op basis van uiterlijk dan vrouwen? Wat zegt dat over de perceptie van vrouwen? Waarom is uiterlijke verschijning zo belangrijk in tijden waarin de arbeidsmarkt nood heeft aan nieuwe competenties en vaardigheden?

Stereotype dreiging

Gender systemen zijn zowel van invloed op mannen als vrouwen. Stereotypen, die groeien uit gendersystemen, duwen mannen en vrouwen in beperkte rollen. Genderstereotypen zitten vervat in regels, gewoontes, cultuuruitingen, taal, media en politieke en economische systemen. In welke mate mensen in stereotypen denken, heeft te maken met het brede beeld dat zij hebben van de maatschappij waarin ze leven.

Hoe beschrijf je de maatschappij waarin je leeft? Analyseer je eigen beeld.

Double bind
Genderstereotypering zorgt voor de ondermijning van leiderschap door vrouwen en creëren een scenario waar vrouwen steeds verliezen. Het stereotype dat mannen van nature ‘leidend zijn’ en vrouwen van nature ‘zorgend zijn’ brengt vrouwelijke leiders in verschillende ‘dubbele bindingen’ of double binds.

Strategieën om de double bind te minimaliseren

  • Wat betekent het om een leider te zijn? We dienen het antwoord op deze vraag te herdefiniëren om onzichtbare barrières weg te nemen voor vrouwen op de werkvloer en in het dagelijkse leven.

  • Onderbreek vooringenomenheid of bias: wees waakzaam voor taalgebruik door collega’s die genderstereotypen versterken en spreek de spreker in kwestie hierover aan. Zinnen als ‘ze is zo emotioneel’, ‘ze praat te veel’, ‘ze is te hard’, … kunnen de competenties en het vermogen van vrouwen in leidinggevende functies ondermijnen.

    “For example, if your male boss calls you "edgy" and you work in finance with a bunch of aggressive (and edgy) men, you can politely ask, “Edgy compared to whom?” and open up the conversation.”

  • Hanteer dezelfde normen voor vrouwen en mannen bij het formeel beoordelen van werknemers. Daag uw denken uit door het geslacht van de persoon die u evalueert om te keren om te zien of dit een verschil maakt in uw taal en beoordeling.

  • Maak vrouwelijke leiders zichtbaar.  Promoot de prestaties van vrouwen en pleit actief voor hun ontwikkeling en vooruitgang. Wees een rolmodel voor anderen om hetzelfde te doen.

Over gender

Het concept gender dient duidelijk te worden begrepen als een sociaal-culturele, transversale en overkoepelende variabele. Gender is een mechanisme dat zich niet louter laat kennen door het waarneembare te observeren.

Contact